Everything published on the Telegram channel “Kalam”, kept here in full and updated automatically.
یکی از احادیثی که به‌نظر می‌رسد برای توجیه رفتار دستگاه خلافت ساخته شد و در گسترش اسلام اموی و عباسی به‌کار رفت، سخنی نسبت داده شده به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است با این مضمون که «خدا از مردمانی که با زور و زنجیر به بهشت برده می‌شوند به شگفت می‌آید!» این روایت که ابتدا به مهم‌ترین کتب حدیثی مسلمانان و سپس به…
یکی از خوارج در حضور علی (علیه‌السلام) گفت: «خدا این کافر را بکشد!» اصحاب برخاستند تا او را به قتل برسانند، ولی حضرت فرمود: رُوَیداً، إنَّما هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ، أو عَفوٌ عَن ذَنبٍ. نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰. دست نگه دارید! پاسخ ناسزا ناسزاست، یا گذشت از گناه. #حدیث @hamidhossaini
عبارت «لِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ» در آیهٔ ۲۲۸ سورهٔ بقره یکی دیگر از فرازهای پرچالشی است که فهم و تبیین آن به دقت بیشتری از آنچه در کتب تفسیر دیده می‌شود نیاز دارد. البته در ترجمهٔ این عبارت، مشکل خاصی به نظر نمی‌رسد و باید آن را همچون دیگران، «و مردان رتبهٔ بالاتری از زنان دارند» ترجمه کرد. مشکل در برداشت…
عمر‌بن خطاب عده‌ای را در پی زنی آوازه‌خوان که روابطی نامشروع داشت فرستاد. مأموران به زن گفتند: «عمر تو را فرا خوانده است.» زن گفت: «ای وای، عمر با من چه کار دارد؟!» پس در مسیر هراسان شد و حالت زایمان به او دست داد و به خانه‌ای رفت و بچه‌اش را انداخت. نوزاد دو فریاد بر آورد و جان داد. عمر با اصحاب پیامبر مشورت کرد که…
پیامبری که رسالتش دعوت به حقوق بشر و آزادی انسان بود (اعراف، ۱۵۷)، با چشمی اشک‌بار و دلی نگران از آنچه به نام دینش رخ خواهد داد، دیده از جهان فرو بست. او بیم داشت که به قدرت و امکانات رسیدن پیروانش، موجب نادیده گرفتن حق دیگران و سقوط اخلاقی آنها شود: لکنّی اخافُ اَنْ یُفْتَحَ عَلَیْکُمُ الدّنیا بَعْدِی فَیُنْکِرُ…
قرآن کریم بارها به توصیف دینداری مطلوب پرداخته و در این میان، بیشترین توجه را به نقش آزادی و اختیار در تحقق دین حنیف نشان داده است؛ این اهتمام تا جایی است که کتاب خدا مطلقاً هر نوع اجباری را در امور دینی منتفی می‌داند. (بقره، ۲۵۶) جایگاه دین قلب است (حجرات، ۱۴) و دل، هیچ تحمیلی را نمی‌پذیرد. لذا پاسخ پیامبران، هم به…
امام صادق (علیه‌السلام) در پایان حدیثی مفصل پس از توصیه به مدارا و توجه به تفاوت سطح و ظرفیت افراد فرمودند: لاتَخْرَقُوا بِهِمْ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ إِمَارَةَ بَنِي‌أُمَيَّةَ كَانَتْ بِالسَّيْفِ وَ الْعَسْفِ وَ الْجَوْرِ وَ أَنَّ إِمَارَتَنَا بِالرِّفْقِ وَ التَّأَلُّفِ وَ الْوَقَارِ وَ التَّقِيَّةِ وَ حُسْنِ…
چند روز پیش مطالعه کتاب "ذهن درستکار" نوشته جاناتان هایت (روان‌شناس معروف امریکایی) را به اتمام رساندم. یکی از ایده‌های مطرح در این کتاب در باب اختلاف دو دیدگاه مهم در باب عقل و احساس است. افلاطون معتقد بود که عقل باید حاکم بر تمام ساحات وجودی انسان باشد و عواطف و احساسات پیرو عقل باشند؛ اما دیوید هیوم معتقد بود چنین…
اگر چه میان حکم شرعی ستر یعنی حدود خاصی که باید از نامحرم پوشانده شود با مفهوم اخلاقی آن که نوعی پوشش عرفی است، ارتباطی نزدیک وجود دارد، ولی بی‌توجهی به تفاوت این دو، موجب اشتباهاتی بزرگ، هم در میان برخی ملتزمان به حدود شرعی و هم در بین افراد غیر پایبند به حجاب شده است. وقتی حجاب را نه به‌عنوان ارزشی اخلاقی، بلکه…
امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در عهدنامهٔ مالک اشتر: إيَّاكَ وَ اَلدِّمَاءَ وَ سَفْكَهَا بِغَيْرِ حِلِّهَا فَإِنَّهُ لَيْسَ شَيْءٌ أَدْعَى لِنِقْمَةٍ وَ لاَ أَعْظَمَ لِتَبِعَةٍ وَ لاَ أَحْرَى بِزَوَالِ نِعْمَةٍ وَ اِنْقِطَاعِ مُدَّةٍ مِنْ سَفْكِ اَلدِّمَاءِ بِغَيْرِ حَقِّهَا وَ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ مُبْتَدِئٌ بِالْحُكْمِ…
لا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۲۵﴾ خدا شما را به‌خاطر بیهوده‌گویی در قسم‌هایتان بازخواست نمی‌کند ولی به‌خاطر آنچه دل‌هایتان به‌دست می‌آورد بازخواست خواهد کرد و خدا آمرزنده و بردبار است. «لغو» به «کار بی‌ارزشی که بدون…
رسول الله (صلی الله علیه و آله): ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِینَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ وَجَدتُم لِلمُسلِمِ مَخْرَجَاً فَخَلُّوا سَبِیلَهُ فَإِنَّ الإِمَامَ لَأَنْ یُخْطِئَ فِى الْعَفْوِ خَیْرٌ مِنْ أَنْ یُخْطِئَ فِى الْعُقُوبَةِ. میزان‌الحکمة، ج ۲، ص ۵۳۶. تا مى‌توانید مجازات‌ها را از مسلمانان دور کنید و…
انتشار یادداشت «زن، کشتزار یا آرامش زندگی؟» که پیشنهاد جدیدی برای ترجمهٔ آیهٔ ۲۲۳ سورهٔ بقره ارائه می‌داد، با نقدها (و البته فحاشی‌های) بسیار مواجه شد. یکی از نقدهای خوب و قابل توجه، نکاتی است که جناب مهدی‌زاده متذکر شده‌اند. متن کامل نقد ایشان و پاسخ خود را برای اطلاع همراهان گرامی تقدیم میکنم: نقد جناب مهدی‌زاده:…
اغلب مترجمان و مفسران، عبارت «نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ» در آیهٔ ۲۲۳ سورهٔ بقره را «زنان شما کشتزار شمایند» ترجمه و تفسیر کرده‌اند؛ اما همان‌‌گونه که مرحوم مصطفوی در کتاب ارزشمند «التحقیق في کلمات القرآن الکریم» تذکر داده، «حرث» به‌معنی «کِشته‌های به ثمر رسیده» است و آیه می‌‌خواهد بگوید: «زنان موجب آرامش و شادی‌اند…
في الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُم خَيرٌ وَإِنْ تُخَالِطوهُمْ فَإِخوَانُكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ الْمُفسِدَ مِنَ الْمُصلِحِ وَلَو شاءَ اللَّهُ لَأَعنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ ﴿۲۲۰﴾ (تا اندیشه کنید) در دنیا و آخرت؛ و از تو دربارهٔ یتیمان می‌پرسند. بگو: «سامان بخشیدن…
و چه‌بسا چیزی را دوست داشته باشید در حالی که برای شما بد است و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید. #تلنگر @hamidhossaini
یکی از موقعیت‌هایی که روحیهٔ اجتماعی و فرهنگ هر جامعه در زمینهٔ حقوق و وظایف شهروندان را نشان می‌دهد، گذرگاه‌های عابر پیاده است. یک جا هنوز عابر به خیابان نرسیده خودروها توقف می‌کنند و در جایی دیگر توقف برای عابر، موجب تعجب او و اعتراض خودروهای پشت سر می‌شود! در جامعه‌ای که حقوق اولویت ندارد و قدرتمندان آن را با زور و…
يسألونَك ماذا يُنفقُون قُل ما أنْفقتُم من خيرٍ فللوالدينِ والأقربينَ واليتامَى والمساكِينِ وابنِ السَّبِيلِ وما تَفعلوا مِن خَيرٍ فإِنّ اللّه به عليمٌ ﴿۲۱۵﴾ از تو می‌پرسند چه چیزی را انفاق می‌کنند. بگو: «هر چیز خوبی را که انفاق کنید از آنِ پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده است و هر کار خوبی که…
چند روز قبل بود که حجت الاسلام حمید حسینی در توییتر نوشت: «برخلاف مشهور، نه تنها هیچ آیه‌ای در قرآن از برخورد قهرآمیز با توهین‌کنندگان به مقدسات سخن نمی‌گوید، بلکه دوبار (نساء، ۱۴۰ و انعام، ۶۸) با تعابیری روشن وظیفه مسلمانان در قبال رفتار زشت هتاکان را صرفاً ترک کردن محل و جدا شدن از جمع آنها اعلام می‌کند.» این مطلب…
در پی گفتگوهایی مکتوب با جناب مصطفی تشیعی با موضوع «مجازات اهانت به مقدسات»، مدرسهٔ آزادفکری میزبان گفتگویی شفاهی در این زمینه شده و قرار است از ساعت ۱۳:۳۰ روز پنجشنبه ۳ شهریور در محیط «اسپیس» در برنامهٔ توییتر به‌صورت برخط در این باره گفتگو کنیم. نشانی محل برگزاری: https://twitter.com/i/spaces/1RDGlgAmbLrKL…
هلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَإِلَى اللَّهِ تَرْجِعُ الْأُمُورُ ﴿۲۱۰﴾ آیا منتظرند تا مگر خدا و فرشتگان در سایه‌بان‌هایی از ابر به‌سوی آنها بیایند و کار یک‌سره شود؟ و همهٔ امور به خدا باز می‌گردد. مادهٔ «نظر» اگر بدون «الی» متعدی شود…
انتشار یادداشت «قرآن و اهانت به مقدسات» نقدهای متعددی را در پی داشت که از جملهٔ آنها یک رشته‌توییت شامل متن زیر بود که همراه با پاسخش تقدیم می‌شود: طی بحث‌های مختلف، سبک ایشون و هم‌فکران‌شون دستم اومده، این سبک رو در ۹ توئیت مطرح میکنم تا دوستان متوجه بشن دقیقا ما با چه چیزی مواجه هستیم: بعنوان مقدمه بگم در مورد قرآن…
واذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿۲۰۳﴾ و خدا را در روزهایی اندک‌شمار یاد کنید؛ پس هر کس در دو روز زودتر انجام دهد برایش کوتاهی شمرده…
